Skóra

pH skóry — liczba, która rządzi wszystkim

15 września 2026

Powierzchnia zdrowej skóry jest kwaśna. Średnie pH warstwy rogowej mieści się w przedziale około 4,7–5,5, a na niektórych obszarach ciała schodzi poniżej 4,5. To nie jest przypadek ani efekt uboczny — to aktywnie utrzymywany stan, w który organizm inwestuje energię.

Skąd bierze się kwaśność

Płaszcz kwaśny (acid mantle) powstaje z kilku niezależnych źródeł jednocześnie:

• —Pot ekrynowy — dostarcza kwas mlekowy, mocznik i wolne aminokwasy.
• —Rozpad filagryny — w górnych warstwach naskórka filagryna jest cięta na wolne aminokwasy, z których powstają kwas urokanowy (trans-UCA) i kwas piroglutaminowy (PCA). To jednocześnie NMF, czyli naturalny czynnik nawilżający, i bufor kwasowy.
• —Sebum — fosfolipazy uwalniają z lipidów wolne kwasy tłuszczowe.
• —Pompa protonowa NHE1 — wymiennik sodowo-protonowy w błonach keratynocytów, który dosłownie wypycha jony wodorowe na zewnątrz komórki.

Cztery mechanizmy dla jednego parametru. Ewolucja nie dubluje rozwiązań bez powodu.

Po co skórze kwaśne pH

Po trzy rzeczy naraz.

Po pierwsze — enzymy. Enzymy odpowiedzialne za produkcję ceramidów (beta-glukocerebrozydaza, kwaśna sfingomielinaza) mają optimum działania w okolicy pH 5,5. Przy pH obojętnym ich aktywność spada. Bez ceramidów nie ma szczelnej struktury lamelarnej, a bez niej nie ma bariery.

Po drugie — złuszczanie. Proteazy serynowe, które rozcinają korneodesmosomy i pozwalają martwym komórkom odpaść, działają najlepiej przy pH około 8. W kwaśnym środowisku są wyhamowane — i o to chodzi. Skóra złuszcza się powoli i równomiernie. Kiedy pH rośnie, te same enzymy ruszają pełną parą i rozmontowują spoiwo warstwy rogowej szybciej, niż naskórek nadąża je odbudować.

Po trzecie — mikrobiom. Gronkowiec skórny (S. epidermidis), jeden z kluczowych komensali, dobrze rośnie w kwaśnym środowisku. S. aureus, bakteria powiązana z zaostrzeniami AZS, preferuje pH bliższe obojętnemu i przy alkalizacji skóry zyskuje przewagę.

Co podnosi pH skóry

Klasyczne mydło w kostce ma pH 9–10. Woda wodociągowa — zwykle 7–8. Twarda woda dodatkowo dostarcza jony wapnia i magnezu. Detergenty anionowe o wysokim pH. Częste mycie. Niektóre leki i choroby skóry.

Po umyciu mydłem pH skóry potrafi wzrosnąć o 2–3 jednostki. Powrót do wartości wyjściowej zajmuje kilka godzin — u zdrowej, młodej skóry. U skóry dojrzałej, atopowej albo przesuszonej znacznie dłużej. Jeśli myjesz się dwa razy dziennie mydłem, twoja skóra może nigdy nie wrócić do swojego naturalnego pH.

Co z tego wynika praktycznie

Nie chodzi o to, żeby każdy produkt miał na etykiecie „pH 5,5". Chodzi o to, żeby produkt myjący nie alkalizował skóry, a produkt pozostający na skórze nie wymuszał na niej pracy nad odzyskaniem równowagi.

W BOGDAO formułujemy w kwaśnym zakresie nie dlatego, że tak wypada, tylko dlatego, że nasze systemy konserwujące (kwas benzoesowy, kwas dehydrooctowy) działają wyłącznie w pH poniżej około 5,5. Chemia formuły i fizjologia skóry muszą się zgadzać w tym samym punkcie — albo formuła jest niespójna.